نشانه‌های پارانویا را بیشتر بشناسید · اختلالات




۱۶ام خرداد ۱۳۹۷ بلاگی

نشانه‌های پارانویا | در اصطلاح عامیانه #پارانویا (Paranoia) به شخصی اطلاق می‌شود که به بدگمانی شدید مبتلاست. این افراد همواره نگرانی این هستند که؛ دیگران دارند بر علیه‌شان توطئه‌چینی می‌کنند. افراد پارانویا از گفته‌های دیگران برداشتهای عجیب و غریبی می‌کنند (آنقدر گفته‌های دیگران را ورز می‌دهند و تحلیل می‌کنند تا به منظور مدنظرشان از آن حرف برسند) به طوری که از کاه کوه می‌سازند (mountains out of molehills).

پژوهش‌ها نشان داده بسیاری از ما (۱۵ تا ۳۰ درصد) تا حدودی تفکرات بدگمانانه داریم؛ مثلا به طور متوسط  ۴۲ درصد #دانشجویان معتقدند در هفته گذشته حتما کسی پشت سرشان #بدگویی کرده است. اغلب افراد پارانویا حالت #عاطفی مثبتی ندارند (افسرده خویی، اضطراب و کمبود عزت‌نفس).

نکته مهم اینجاست که پارانویا یک بیماری ذهنی است نه نقص شخصیتی. این افراد نظرات عجیبی درباره جهان و مردم دارند.

من در اینجا ۷ سوگیری ذهنی که مانع تفکر منطقی در آنها می‌شود را یادداشت کرده ام. بیایید آنها را با هم مرور کنیم:

۱-سوگیری تائید:

یک فرد پارانویا کسی است که فرضیه ای را در ذهنش می‌سازد و سپس در جهان بیرون بدنبال نشانه‌هایی برای تائید فرضیه خود می‌گردد (در حالی که افراد عادی ابتدا نشانه‌های یک پدیده را می‌بینند و بعد از همسانی این نتیجه‌ها یک فرضیه را می‌سازند). آنها به هیچ نشانه ای توجه نمی‌کنند مگر اینکه در تائید فرضیه ذهنی شان باشد و خب مسلم است چنین فردی در نهایت چیزهایی برای تائید فرضیات خود هم می‌یابد.

۲-سوگیری توجه:

فرایند توجه کردن در افراد پارانویا با افراد عادی کمی‌متفاوت است. افراد پارانویا توجه شدیدی دارند و حوزه تمرکزشان خیلی باریک است. مثلا افرادی که عزت نفس پایینی دارند، به “نادیده گرفته شدن” خیلی حساسند. بهمین خاطر وقتی در مهمانی شرکت می‌کنند یا در جمعی حضور می‌یابند همه حواسشان به اینست که چه کسانی به آنها توجه نمی‌کنند.

۳-اختلال استدلالی:

باورهای افراد پارانویا یا بر تفکرات خودشان استوار می‌کنند یا بر منابعی غیر از اطرافیان (رادیو، تلویزیون، اینترنت و …) و هنگامی‌که باوری درونشان شکل گرفت دیگر نمی‌شود آن را عوض کرد. یعنی اگر یک فرد پارانویا، باور کرد که همسایه‌اش قصد آزار او را دارد، حتی اگر معلوم شود آن فرد عیسی مسیح است باز هم دست از باورش نمی‌کشد (لذا تجربه من نشان داده بحث کردن با آنها به منظور تغییر عقیده شان، فقط و فقط وقت تلف کردن است).

۴-خودبزرگ‌بینی:

افراد پارانویا دیگران را برای رخدادهای بد سرزنش می‌کنند و حتی وقتی کسی در دسترس نیست، دنیا و کائنات را مقصر مشکلات می‌دانند! آنها خود را برتر از این میبینند که اشتباهی مرتکب شوند. البته این خودبزرگ‌بینی ناشی از غرور نیست بلکه آنها سعی دارند با این خودبزرگ‌بینی خود را در برابر اضطراب، آسیب‌پذیری، ترس و کمبود عزت‌نفس محافظت کنند.

۵-فرافکنی پارانویایی:

 فرافکنی یعنی نسبت دادن یک عاطفه منفی درونی به شخص دیگر. همه ما گاهی فرافکنی می‌کنیم. مثلا وقتی از کسی متنفریم احساس می‌کنیم آن شخص از ما متنفر است. فرافکنی یکی از ویژگی‌های اصلی افراد پارانویا است. وقتی یک فرد پارانویا اشتباه کوچکی سرکار مرتکب می‌شود بلافاصله بدنبال عیبی در رئیس یا همکاران خود می‌گردد و وقتی آن را یافت (هیچکس بی‌عیب نیست) اشتباه خود را به نحوی به آن عیب نسبت می‌دهد.

۶-خرافات:

افراد پارانویا معمولا بشدت #خرافاتی هستند تاجایی که اگر یک فرد خرافاتی دیدید اول به پارانویا بودن او شک کنید. مثلا اعتقاد دارند برای جلوگیری از #چشم‌زخم دیگران باید سه مرتبه به چوب ضربه بزنند و …

۷-نتیجه‌گیری نامعقولانه:

یک فرد پارانویا ممکن است شواهد کاملا درستی در اختیار داشته باشد ولی از این شواهد قضاوت و نتیجه گیری بسیار عجیبی بدست آورد لذا مغز این افراد نتایجی را بدست می‌آورد که دوست دارد نه نتایجی که معقول است. اینگونه افراد نمونه بارز انسانهایی هستند که مارک تواین در این جمله اشاره می‌کند:

چیزهایی که نمی‌دانیم ما را به درد سر نمی‌اندازد، دردسر از چیزهایی نشات میگیرد که فکر میکنیم میدانیم ولی در حقیقت نمی‌دانیم.


پارانویانویسنده: دکتر شهرام حشمت

استادیار بازنشسته روان شناسی دانشگاه ایلینویز

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی‌زاده

 


مطالب پیشنهادی